KENT EKONOMİSİ

Sektörlerin Gelişimi - Ekonomik Coğrafya - Arazi Ekonomisi - Yapısal Analiz

Prof.Dr. İsmet KILINÇASLAN

ISBN: 978-605-884-440-7
Boyut: 16x23 cm. İplik dikiş cilt
Sayfa Sayısı: 245 sayfa, 1.Hamur 90 gr.
Kapak: 4 renkli sert karton, 300 gr. 
Görseller: 70 Şekil, 27 Tablo Baskı Tarihi 
Baskı Tarihi: 1. Baskı: Ekim 2010 




  • Yazar kent ekonomisi konularına kent plancısı kimliğiyle yaklaşmakta, kentsel ve bölgesel gelişme analizlerinde mekansal boyut faktörü öne çıkarılmaktadır.
  • Sektörlerin tarihsel gelişimi ve kentleşme süreci toplumsal ve teknolojik evrimlerle ilişkili olarak incelenmektedir. Azgelişmişlik olgusu, farklılaşan ekonomik yapı ve kentsel formlarla birlikte ele alınmaktadır.
  • Kapsadığı başlıca konular: ekonomik sektörlerin evrimi ve azgelişmiş kent, yer seçim kuramı ve alansal analiz, arazi kullanış ekonomisinin temel ilkeleri, kentsel ekonomik yapı analizi.  Kuramsal bilgilerin ardından somut örneklerle konular irdelenmekte, ülkemize özgü veriler, yabancı ülke deneyimleriyle karşılaştırılmaktadır. Metin çok sayıda şekil ve grafikle desteklenmektedir.
  • Kitap, öncelikle kent planlama ve iktisat lisans eğitimine yönelik olmakla birlikte yerel yöneticilere ve araştırma yapan kişi ve kuruluşlara kaynak sağlamaktadır.

 

YAZAR HAKKINDA:

Prof.Dr.İsmet Kılınçaslan Saint-Benoit Lisesi’nden 1963 yılında, İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nden 1969 yılında mezun oldu. Mezuniyet sonrası aynı fakültenin Şehircilik Kürsüsü’nde asistanlık görevine başladı. 1970 yılında Fulbright burslusu olarak gittiği Michigan State Üniversitesi’nde “Belediye Harcamaları“ konulu teziyle 1972 yılında Kentsel Planlamada Yüksek Lisans derecesini aldı. 1974 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi’nde “Hizmetler ve Belediye Giderleri Analizi” konulu doktorasını tamamlayarak 1979 yılında Doçentlik ünvanını aldı. 1980-81 yıllarında Michigan State Üniversitesi’nde misafir öğretim üyeliği yaptı. 1981-1991 yıllarında Suudi Arabistan King Faisal Üniversitesi Kent ve Bölge Planlaması Bölümü’nde öğretim üyeliği yanısıra aynı bölümün yüksek lisans program yöneticiliği görevlerinde bulunmuştur.

1991 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü’nde öğretim üyeliği görevine döndü, 1995 yılında Profesör unvanını aldı. 2011 yılına kadar üniversite lisans ve lisansüstü öğretim faaliyetleri yanında:  İTÜ Sürekli Eğitim Merkezi Başkanlığı, İTÜ Çevre ve Şehircilik Uygulama-Araştırma Merkezi Müdürlüğü ve İTÜ Rektör Yardımcılığı gibi idari ve akademik görevler üstlenmiştir.

"Kent Ekonomisi", "Kentin Ekonomik Evrimi" ve "Kentsel Tasarım" konularında araştırmaları ve yayınları bulunan yazar halen üniversitede dersler vermekte ve kurucusu olduğu NİNOVA Yayınevinin faaliyetlerini yürütmektedir.

Kitapları:

- Büyük İstanbul Şehrinde Hizmetler ve Belediye Giderleri Analizi Üzerine bir Deneme. İTÜ Mimarlık Fakültesi Yayını,1974.

- Internal Migration and Metropolitan Development in Turkey. (iki eş yazarla birlikte) INTERMET Yayını, İstanbul 1976 

- İSTANBUL, Kentleşme Sürecinde Ekonomik ve Mekansal Yapı İlişkileri. İTÜ Mimarlık Fakültesi Yayını, 1981.

- Kentleşmenin Ekonomik Yönleri İT.Ü Mimarlık Fakültesi Yayını ITU Mimarlık Fakültesi Yayını 2002.

ÖNSÖZ:

Ülkemizde kentleşmenin 1950’li yıllarda hız kazanmasına karşın bu sürecin getirdiği karmaşık sorunları çözecek kuşakların üniversitelerde yetişmesi çok sonra gerçekleşmiştir. Şehircilik bilim dalına ilişkin konular, üniversitelerin uzun yıllar mimarlık, mühendislik ve kamu yönetimi bölümlerinin öğretim programlarında yer almıştır. Şehir ve bölge plancısı yetiştirmek üzere mimarlık fakülteleri bünyeleri içinde yeni bölümler kurulmuş ve 1980’li yıllarda iki kademeli eğitime geçilmesiyle birlikte lisans ve yüksek lisans programları ve çeşitli uzmanlık alanları ortaya çıkmıştır. İTÜ Mimarlık Fakültesi Şehir Planlama yüksek lisans programı çerçevesinde düzenlediğim “Kentin Ekonomik Yapısı” ve “Arazi Kullanışı Ekonomisi” seminerlerinde ele alınan konular ve daha sonraları lisans programında uzun yıllar verdiğim “Şehir Ekonomisi” derslerinde işlenen konular bu kitabın temelini oluşturmaktadır.

Bu kitap kentleşme ve mekânsal gelişme süreçlerinin ekonomik boyutlarını inceleyen ve kent plancıları ile iktisatçıların kullandığı ekonomik analiz yöntemlerini içeren bir yayındır. Metinde ele alınan ana temalar üretim sektörlerinin tarihsel gelişimi, kentlerin mekânsal biçimlenmesinde etkin rol oynayan ekonomik faktörler ve kent ve bölge ekonomik yapısının analizidir. İstanbul üzerine yaptığım bireysel araştırmalarda olduğu kadar, yönettiğim veya katıldığım diğer akademik çalışmalarda da ana ekseni bu konular oluşturmaktadır.

Şehirsel ve bölgesel yapılanma, ülkenin toplumsal ekonomik ve kültürel öğeleriyle gerçekleşir. Sanayileşmiş Batı’dan alınan bilgileri Türkiye’ye özgü yorumlayabilmek için örneklem ülkelerin kentleşme ve ekonomik gelişim süreçlerini incelemek gerekir. Kitabın çeşitli bölümlerinde kentleşme ve kalkınma örnekleri incelenirken koşulların karşılaştırmalı olarak sunulmasına gayret edilmiş, kuramsal bilgiler ve analiz teknikleri mümkün olduğu kadar gerçek verilerle desteklenmiştir.

Kent kültürünün yerleşmesi ve iktisat bilincine sahip kentli sayısının çoğalıp gelişmesi kaçınılmazdır. Ülkemizde arazi rantları ve imar planlarıyla ilgilenen, kentleşme neden ve sonuçlarını sezgi yoluyla veya kişisel deneyimleriyle yorumlamaya çalışan çeşitli “aktör” grupları bulunmaktadır. Serbest piyasa koşullarının varlığını sürdürdüğü her toplumda olduğu gibi ülkemizde de planlı gelişmeyi saptırıcı uygulamalar ve ekonomik kaynak savurganlığı izlenmektedir. Bu olumsuz süreçler karşısında toplumu aydınlatan basın yayın organları, mevcut uygulamalara eleştiri getiren meslek odaları ve sivil toplum kuruluşlarının gayretleri umut vericidir. Kitabın öncelikle plancılar ve iktisatçı-lara yönelmesiyle birlikte, içerdiği konular itibariyle üst düzey karar vericiler, siyasiler ve planlama sürecini etkileyen tüm katılımcılar için de yararlı, aydınlatıcı olacağını umuyorum.

Bu yeni baskıda sektörlerin tarihsel gelişim süreciyle ilgili olan birinci bölüm genişletilmiş, diğer bölümlerde veriler ve kaynaklar güncellenmiş, bazı alt bölümlerin sonuna  örnek alan incelemeleri eklenmiştir. Bu yenileme ve genişletme çalışmasında, başta Şehir ve Bölge Planlama Bölümü öğrencileri olmak üzere, grafiklerin çizilmesi, metnin düzeltilmesine emek veren Araş. Gör. Kerem Y. Arslanlı ve Dr. Buket Önem’e teşekkür ederim.

Geçmiş yıllarda Kent Ekonomisi ders ve seminerlerine davetli konuşmacı olarak katılan, iktisadi tarih araştırmalarından örnekler vererek bizleri yönlendiren değerli hocamız Haydar Kazgan’a şükran duygularımı burada belirtmek istiyorum.

Prof. Dr. İsmet KILINÇASLAN

İstanbul, Ekim 2010

 

İÇİNDEKİLER:

1.EKONOMİK SEKTÖRLERİN EVRİMİ ve AZGELİŞMİŞ KENT

İNSAN YERLEŞİMLERİ / SANAYİ ÖNCESİ DÖNEMDE SERMAYE BİRİKİM SÜREÇLERİ, ÜRETİM VE TİCARET / NÜFUS, KURUMLAR VE DÜŞÜNCE DEĞİŞİMLERİ /SANAYİLEŞME VE EKONO­MİK YAPIDA DEĞİŞİMLER / SANAYİ SONRASI METROPOLİTENLEŞME SÜRECİ / AZGELİŞMİŞ ÜLKELERDE KENTLEŞMENİN TARİHSEL KÖKLERİ / AZGELİŞMİŞ ÜLKELERDE YAPISAL ÖZEL­LİKLER / AZGELİŞMİŞ ÜLKELERDE İSTİHDAM YAPISI / GELENEKSEL SEKTÖRÜN BÜYÜKLÜĞÜ VE SEKTÖRLERARASI HAREKETLİLİK.

2. KURULUŞ YERİ SEÇİM KURAMI ve ALANSAL ANALİZ

EKONOMİK FAALİYETLER VE YER SEÇİMİ / ULAŞIM MALİYETLERİ / TOPLAM TAŞIMA MALİ­YETLERİ VE KURULUŞ YERİ SEÇİMİ / KURULUŞ YERİ SEÇİMİNDE ETMENLER / SANAYİ BİRİM­LERİ KURULUŞ YERİ SEÇİMİNDE ETMENLER / KAMU HİZMETLERİNDE ARZ VE TALEP/ YAYGIN YERLEŞME ETMENLERİ (DAĞITICI GÜÇLER) / DIŞSAL FAYDALAR VE KÜMELENME/ KÜME YERLEŞME ETMENLERİ (TOPLAYICI GÜÇLER) / KÜMELİ YERLEŞEN FAALİYETLERİN ÖZELLİKLERİ / MERKEZ YERLER KURAMI/ MERKEZ YERLERDE KADEMELENME / TÜRKİYE’DE KENTSEL MERKEZLERİN KADEMELENMESİ.

3. ARAZİ KULLANIŞ EKONOMİSİNİN TEMEL İLKELERİ

ÜRETİMDE AZALAN GETİRİLER YASASI / ARAZİDE ÜRETİM YOĞUNLUĞU VE GETİRİ / ARAZİ VERİMİ VE GETİRİ / TAŞIMA MALİYETLERİ VE ARAZİ GETİRİSİ / TAŞIMA MALİYETLERİ VE ARAZİDE YERLEŞİM / ERİŞEBİLİRLİK VE GETİRİ İLİŞKİLERİ / KENTSEL MERKEZLERDE GETİRİ DEĞİŞİMİ / TARIMSAL ARAZİ DEĞERİ / KENTSEL GAYRİMENKUL DEĞERİ /YATIRIM ARACI OLARAK EMLAK / GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIKLARI / GAYRİMENKUL GETİRİLERİ - RANT­LAR/ KENTLEŞME VE SPEKÜLASYON / ARAZİ DEĞERLERİNİ ETKİLEYEN DİĞER ETMENLER / ARAZİ MÜLKİYETİ VE PLANLAMA / MÜLKİYET HAKKINA GETİRİLEN SINIRLAMALAR.

4. KENTSEL EKONOMİK YAPI ANALİZİ

TARIMSAL FAALİYETLER: KÖY / KÜÇÜK SANAYİ: KASABA / İSTİHDAMDA UZMANLAŞMA: KÜÇÜK KENT / YAN SANAYİLER VE HİZMETLER SEKTÖRÜ: KENT / HİZMETLER SEKTÖRÜNDE UZMANLIK: BÜYÜKKENT / EKONOMİK SEKTÖRLERDE İŞGÜCÜ GELİŞİMİ / EKONOMİK TEMEL KAVRAMI / EKONOMİK FAALİYETLERİN ÖLÇÜMÜ / KENTSEL EKONOMİK ÇARPAN / EKONO­MİK TEMEL KAVRAMININ ELEŞTİRİSİ / EKONOMİK FAALİYETLERDE UZMANLAŞMA VE YERLEŞİM KATSAYISI / BÖLGESEL ALANDA GİRDİ-ÇIKTI ANALİZİ.

Kaynaklar / Dizin


SAYFALAR: